Fred Wilson 23 Mart 2006′da blogunda “Servisi bedava verin, reklam alarak destekleyin yada hiç reklam almayın, pazarlama yaparak müşteri kazanın, sonra katma değerli servisleriniz için yada genişletilmiş servisleriniz için premium bir fiyat belirleyin.” diyerek iş modelini tanımlamış ama buna bir isim bulamamıştı. Okurlarından yardım istedi. 30 kadar isim önerisi arasında en çok beğenilen Jarid Lukin’in önerisi oldu: Freemium (Freemium’un türkçesi ne olsun? Öneriler buraya Şu ana kadarki en iyi öneri “Bedavalı” ile Deniz Oktar’ın.)
Freemium terimi hızla yayıldı ve söylendiğinde yukarıdaki uzun iş modeli tanımını kapsar oldu. Arkadaşlık sitelerinde ve devasa çok oyunculu çevrim içi oyunlarda (MMO) çok kullanılır bir model oldu. Batı bu modeli yeni keşfetmeye başlamış olsa da, Asya uzun zamandır böyle çalışıyor. Asya da Türkiye gibi paraya döndürmesi zor bir pazar. Onlar da çareyi freemium’da bulmuşlar.
Freemium modelini kullanan şirketler, ücretsiz servisi kullandırarak olabildiğince fazla kişiye ulaşmaya ve kullanan kişilerde bağımlılık yaratmaya çalışıyorlar. Sosyal oyunların tümü bu modelle işliyor. Farmville oynamak için para vermeniz gerekmiyor ve sonsuza kadar ücretsiz oynamaya devam edebilirsiniz. Oyununuzu bir adım ileri götürmek için özel eşya almaya kalktığınızdaysa önce Farmcash satın almanız gerekiyor.
Model işe yaradı ve şirketler daha önce çevrimiçi servislere hiç para ödememiş kullanıcılardan para koparmayı başardı.
Hal böyle olunca freemium modellerle iş yapan şirketler için kişi başına ortalama gelir (ARPU- Average revenue per user) en önemli terimlerden biri oldu. Servislerini kullanan kişilerden ne kadar çoğunu para ödeyen kullanıcıya çevirebilirlerse kişi başına düşen ortalama gelir de o kadar yükselecekti.
Peki bu iş modeli firmalara gerçekten para kazandırıyor mu? Ya kimse para vermezse? Herkes bedava oynayıp giderse?
Freemium modeli hedef kitlenin dükkandan içeri kolayca girmesini sağlıyor. İçeride satış yapmak sizin becerilerinize kalmış.
Eğer freemium iş modelini kullanmayı düşünüyorsanız şunları unutmayın
- Freemium servislerde para ödeyen kullanıcı sayısının, toplam kullanıcı sayısına oranı %1-2 civarındadır.
- Para ödeyen kullanıcılar (sosyal oyunlar için) ortalama aylık 10$ öderler.
- Şirket kurup döndürebilir duruma gelmeniz için ya ARPU’nuzun ortalamanın üzerinde olması ya da en az 1.000.000 kullanıcıya ulaşmanız gerekir.
- Çok kullanıcıya ulaşmanız yetmez. İyi dinamiklerle kullanıcıyı premium’a yönlendirerek %1-2′yi daha yukarılara taşımanız gerekir. (Çin pazarına giren freemium modelli internet şirketleri iki şekilde iflas eder; 1. Servislerini açarlar kimse gelmez. 2. Servislerini açarlar herkes gelir.)
Zynga’nın bu iş modeliyle (resmi olarak açıklanmasa da) %30 karlılıkla ayda 50 milyon $ kazandığı tahmin edliyor. Şu anda da 5 milyar$ üzerinden değerleme yapılıyor.
Temmuz sonu ve Ağustos başı sosyal oyun şirketlerine yapılan yatırımlar ve satın almalar konusunda hareketli bir dönem oldu. Electronic Arts zaten sosyal oyunlar pazarına girmişti. Google ve Disney de satın almalarla bu pazarda yer almak istediğini gösterdi. Niçin satın alıyorlar? Neden bu pazara giriyorlar? Google ne yapmak istiyor? Gelecek planları neler? Serinin 3. yazısında bu sorulara cevaplar arayacağım. UPDATE: Seri yalan oldu.
